Even een spraakberichtje sturen in plaats van een bericht typen of een verslag inspreken op de computer die er dan een verhaal van maakt. Jongeren gebruiken taal steeds minder actief. Gevolg: de groep jongeren die daardoor niet goed kan lezen en schrijven, groeit. Stichting Lezen en Schrijven maakt zich hier zorgen over.
De stichting ziet dat het aantal laaggeletterde jongeren stijgt. “Hier ligt een hele rits oorzaken aan ten grondslag”, zegt Engelina Smeins van de Stichting Lezen en Schrijven in het programma De Staat van Drenthe. “Het kan liggen aan de kwaliteit van het onderwijs, aan het niet bewust zijn van het onderhouden van taal of aan ouders die moeite hebben met basisvaardigheden. Dat ze bijvoorbeeld niet inzien hoe belangrijk voorlezen is.”
Maar onder de jeugd speelt de digitale wereld ook een grote rol. “Ze sturen elkaar spraakberichtjes in plaats van het typen van een bericht. Zo gebruiken we taal steeds minder actief,” legt Smeins uit.
Wat is laaggeletterdheid?
Je bent laaggeletterd als je moeite hebt met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak heb je dan ook beperkte digitale vaardigheden. Dan vind je bijvoorbeeld omgaan met een computer of smartphone lastig. Niet goed kunnen lezen, schrijven en/of rekenen heeft gevolgen. Je vindt bijvoorbeeld minder snel een baan of hebt minder grip op je geldzaken.
Ervaren hoe het is om laaggeletterd te zijn? In onderstaande video wordt de wereld van iemand die laaggeletterd nagebootst. De video wordt bijvoorbeeld gebruikt in de opleiding tot apotheker.
Hoe is het om laaggeletterd te zijn?
Schaamte speelt een grote rol
Bij jongeren wordt er vaak niet gesproken over laaggeletterdheid, maar een taalachterstand. “Het is nog mogelijk dat zij de taal machtig worden. Dan hoeven ze op latere leeftijd niet laaggeletterd te worden,” aldus Smeins.
Bespreekbaar maken is lastig. Smeins: “Er is veel schaamte. Van iemand die hier geboren en getogen is wordt verwacht dat diegene Nederlands spreekt. Hij of zij wordt niet gevraagd: ‘begrijpt u het allemaal wel?’ Terwijl we dit wel doen bij iemand die hier niet vandaan komt en de taal nog moet leren. Dan willen we het met alle liefde nog eens uitleggen als ze het niet begrijpen.”
Gastlessen
Bij het bespreekbaar maken van laaggeletterdheid zet Stichting Lezen en Schrijven ambassadeurs in. Eén van die ambassadeurs is zanger René Karst uit Hoogeveen. Samen met iemand van de stichting gaat hij langs scholen. “In de klas is de een nog stoerder dan de ander. Ze vinden het erg lastig om tegen een ander te zeggen: ik kan eigenlijk niet goed lezen. Dan heb je toch gezichtsverlies”, aldus Karst.
Blijven leren
Stichting Lezen en Schrijven zet zich dan ook in voor jongeren. “We zien bijvoorbeeld een grote groep laaggeletterden tussen de 16-23 jaar bij leer-werkbedrijven. Belangrijk is dat deze jongere groep zich bewust is van goede taal- en rekenvaardigheden. Je kan dit nog zo goed op school leren, maar als je dit niet onderhoudt dan verleer je het. Je leert ook Frans en Duits, maar veel mensen komen daar later niet ver mee omdat ze het niet hebben onderhouden.”
Of dit lukt is een tweede. “Ik denk dat ze zich niet bewust zijn van het belang en dat is ook niet zo gek. Daarom is het zo belangrijk om over dit onderwerp te praten,” aldus Engelina Smeins.