“Ik ben er trots op dat ik nu mijn dochter kan helpen met school,” vertelt Dennis Bos uit Emmen. Dat was niet vanzelfsprekend voor Dennis want hij is laaggeletterd. Tot zijn 39e liep hij met dit geheim rond. Toen besloot hij er werk van te maken. Binnen drie maanden liet hij zich bijscholen, en hij kan nu beter lezen en schrijven.
Hij heeft nu zelfs zijn eigen tijdschrift “De Dennis”. De Dennis is een tijdschrift over taalambassadeur en landelijke Taalheld 2023 Dennis Bos uit Drenthe.
Maar de drempel om hulp te zoeken was hoog. Dennis is niet de enige. 1 op de 8 Drenten heeft moeite met lezen, schrijven en/of rekenen en is dus laaggeletterd.
Wat is laaggeletterdheid?
Je bent laaggeletterd als je moeite hebt met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak heb je dan ook beperkte digitale vaardigheden. Dan vind je bijvoorbeeld omgaan met een computer of smartphone lastig. Niet goed kunnen lezen, schrijven en/of rekenen heeft gevolgen. Je vindt bijvoorbeeld minder snel een baan of hebt minder grip op je geldzaken.
Een volwassene die laaggeletterd is, is geen analfabeet. Een laaggeletterde kan wel lezen en schrijven, alleen niet goed genoeg om helemaal mee te doen in de samenleving.
Smoesjes
Zijn laaggeletterdheid zorgde ervoor dat Dennis zich minderwaardig voelde. “Je voelt je minder dan anderen omdat je niet hetzelfde kan. Je ziet anderen teksten lezen, een boekje aan de kinderen voorlezen. Dat kon ik allemaal niet.”
Dennis vond manieren om te verbergen dat hij niet taalvaardig was. “Ik werd verbaal heel sterk. Ik leerde snel dure woorden en die paste ik dan toe. Door dure taal te gebruiken, glipte ik er tussendoor.”
Op het werk bedacht hij smoesjes. “Ik heb geen tijd of mijn hoofd staat er nu niet naar. Of ik zei tegen een collega: ‘jij bent toch al bezig, wil je dit van mij er ook even bij doen.'”
Verder vond hij allerlei manieren om zich te redden. “Als ik een uitnodiging voor iets had gekregen dan bereidde ik mij heel goed voor op de route die ik moest rijden. Dan keek ik naar brievenbussen langs de weg of andere herkenningspunten, want ik kon de verkeersborden of straatnaamborden niet lezen.”
Pestverleden
De laaggeletterdheid van Dennis ontstond op de basisschool. “Ik ben erg gepest. Niet alleen door klasgenoten, maar ook door leraren. Dan kwam er een leraar bij mij aan tafel staan als ik iets niet begreep en dan zeiden ze in de klas: ‘Je bent toch wel een heel dom jongetje als je dit niet snapt’.”
Dennis vertelde aan zijn ouders dat hij gepest werd. “Zij gingen naar school om mijn verhaal kenbaar te maken bij de leerkrachten. En toen werd het alleen maar erger. Werd ik eerder opgewacht door vijftien kinderen, waren dit na een bezoekje van mijn ouders aan school 25 kinderen.”
Dat was het moment voor Dennis waarop hij dacht: ik ga niets meer vragen. “Je wilt niet meer opvallen. En wat je niet vraagt, dat leer je ook niet.”
Kansen
De ommekeer kwam toen hij tijdens een bijeenkomst een stuk uit een boek voor moest lezen. “Toen brak ik: want dat lukte niet.” Een pijnlijk moment, waar hij nu dankbaar voor is. “Ik ben toen door de groep omhelst en opgevangen. We zijn verder gaan praten en ik heb toen gelijk gezegd: jullie moeten mij ergens heen sturen want anders ga ik niet. Ze hebben mij toen naar de bibliotheek gestuurd, naar een taalpunt en daar heb ik lessen gekregen.”
Het doet Dennis pijn dat hij andere kansen had gehad, als hij eerder hulp had gekregen. “Ik heb een test gedaan en daar kwam uit dat ik makkelijk mbo niveau 3 of niveau 4 had kunnen doen. Ik had een andere loopbaan kunnen hebben.
Daarom vindt Dennis het belangrijk om laaggeletterdheid onder de aandacht te brengen. “Blijf er niet mee zitten. Doe er wat mee.” Ook geeft hij nu tekst en uitleg aan bedrijven om te vertellen hoe het is om laaggeletterd te zijn. Zo wordt hij uitgenodigd door bijvoorbeeld huisartsen of bedrijven uit de zorg. Ook bekijkt hij websites van bijvoorbeeld een woningcorporatie of de teksten op de website begrijpelijk genoeg zijn.